Topman 2025 – FRITS Regionale TOP 50
Directeur Paul van Nunen van Brainport Development en Stichting Brainport
Paul van Nunen is één van de drijvende krachten achter de ontwikkeling van Brainport. Hij is acht jaar directeur van Brainport Development en de overkoepelende Stichting Brainport. Laatst postte de Rijksvoorlichtingsdienst een foto van hem aan tafel met premier Schoof. Hij is het oliemannetje achter de schermen dat nu plotseling in de schijnwerpers staat als regionaal topman van 2025. Zelf noemt hij zijn uitverkiezing zowel eervol als ongemakkelijk. „Ik denk dan meteen: ‘Ojee, helpt dit wel?’”
Tekst: Hans Matheeuwsen | Foto’s: Eddie Mol
Ik dacht dat de uitverkiezing vanwege mijn innemende persoonlijkheid is”, grapt Paul van Nunen in de boardroom van Brainport Development op de derde verdieping van gebouw TQ op Strijp-T. Daar staat een enorme vergadertafel. De ruimte biedt uitzicht op Strijp. De directeur van Brainport Development is inmiddels gewend geraakt aan het idee dat hij in december ongewild zijn moment van fame gaat beleven. „Soms zijn de dingen zoals ze zijn. Mijn ojee is ingegeven door mijn gevoel dat wij als Brainport Development het meest effectief zijn als we een beetje als een onzichtbare hand kunnen werken. Ik vind het prettig om in de machinekamer te zitten en heb niet de behoefte om op het dek te staan. Ik ben effectiever in de machinekamer.”
„Ik ben ermee behept dat je niet teveel moet opvallen”, verklaart hij zijn werk en leven in de schaduw van Brainport Eindhoven. Als zoon van dé slager in Duizel is hij grootgebracht met de opvatting dat klanten niet teveel van je moeten vinden, willen ze naar de winkel blijven komen. „Dat zit karakterologisch in mij, als kind van een middenstander. Als gezin, ik heb twee oudere zussen, gingen wij elke week naar de kerk. Als je niet ging, dan vonden mensen daar wat van. Het was bijna een acquisitie-activiteit: netjes in de kerk zitten. Nu zeg ik wel nee tegen mensen. Ik heb ook maar een x aantal uren in de week; ik kan niet iedereen gelukkig maken. En ik ben zeker niet het enige oliemannetje in de regio, maar ja…”
Zijn agenda is immer gevuld en de tijd die hij over heeft is altijd vol gedachten. „Ik vind het heel fijn om een beetje na te denken over de dingen.” Paul is nieuwsgierig, vindt nieuwe ontwikkelingen inspirerend en denkt en praat graag mee. „Ik heb een onbedwingbare lol om mee te doen en mee te denken en mee te puzzelen. Ik vind het oprecht een voorrecht dat ik met zoveel mensen aan tafel mag zitten die allemaal met heel interessante dingen bezig zijn waarvan ik nog niks weet. Ik hoop wel dat ik steeds meer luister en minder praat.” De directeur erkent dat hij graag wat meer tijd zou hebben voor zijn eigen organisatie, die inmiddels circa honderd medewerkers telt. Dat is ook meteen wel zo’n beetje de grens, vindt Paul: „We moeten allemaal nog in de keuken passen zodat we nog van elkaar horen en weten wat we allemaal doen. Dat is belangrijk voor de kruisbestuiving.”
Ik vind het oprecht een voorrecht dat ik met zoveel mensen aan tafel mag zitten die allemaal met heel interessante dingen bezig zijn waarvan ik nog niks weet’
BSML of CSML
Brainport Development is in omvang meegegroeid met het economische succes van Brainport. De organisatie heeft een vliegwielfunctie: medewerkers brengen partijen binnen de bestuurlijke en private domeinen van de samenleving met elkaar in contact met als doel de haalbaarheid van – veelal technische – projecten te onderzoeken en de ontwikkeling van (sleutel)technologieën te stimuleren. Brainport Development heeft er zo’n tachtig in portefeuille. Overigens is de organisatie geen eigenaar van de projecten, dat zijn de betrokken ondernemers, bedrijven of onderwijsinstellingen. Brainport Development speelt wel een rol bij het vinden van financiering, bij de (landelijke) overheid en het regionale bedrijfsleven.
Overigens komt de basisfinanciering van de organisatie voor een groot deel van de 21 gemeenten in Zuidoost-Brabant. In tegenstelling tot wat wel eens wordt gedacht gaat Brainport Development niet over de verdeling van de miljarden overheidssteun voor de groei van de Brainportregio. „Wij zijn géén bank. Bewust niet. Vroeger beheerden we nog fondsen om startups te helpen, die moeten er nog zijn maar wij zijn geen eigenaar meer. We hebben geen financiële belangen in bedrijven of consortia. We werken graag samen met de BOM (Brabantse Ontwikkelings Maatschappij – red), fondsen of private investeerders en financiers. Maar in onze rol is het beter om geen financieel belang te hebben.”
Over de rol van Brainport Development gesproken, een andere misvatting is dat de organisatie alleen maar hard op zoek is naar de volgende ASML, wat Paul BSML of CSML noemt. ,Wij zoeken naar nieuwe high tech posities, vaak met tientallen partners. Maar je kunt niet managen dat dit BSML wordt. Die controle heeft niemand over de ontwikkelingen voor de komende twintig à dertig jaar. Want daar praten we over. Natuurlijk onderzoeken we de mogelijkheden binnen fotonica, om maar wat te noemen. Maar dat gaat stap voor stap. In de eerste fase zit iedereen aan tafel. Niemand is de baas maar alle bazen doen mee, zeggen wij dan.
Dat is de crux van wat Brainport Development doet: zaaien om later te oogsten. Veel projecten zijn een goede lange termijn-investering gebleken, met een rendement dat geen enkel pensioenfonds biedt. Wij zijn nu bezig met chip.nl: nieuwe programma’s voor de semicon industrie in Nederland én uiteindelijk in Europa. Daarin moeten we nu veel tijd en werk steken terwijl het jaren kan duren voordat het geld oplevert voor onze regio en de rest van het land. Dat kunnen we doen dankzij de inwonersbijdragen van bijvoorbeeld Gemert. De gemeenten in de regio maken het mogelijk dat wij kunnen blijven werken aan programma’s om eventueel de nieuwe BSML’s te vinden.” Op de vraag of de halfgeleider-industrie de komende jaren leidend blijft in de Brainportregio, antwoordt Paul veelbetekenend: „Er zijn veel ontwikkelingen gaande in de high tech industrie, kijk naar Defensie bijvoorbeeld, die wordt ook steeds groter als klant en partner van bedrijven en kennisinstellingen.”
Vloedgolf
Één woord valt consequent in zijn betoog. Waar hij misschien nog wel het meest naar op zoek is, is evenwicht. In alle ontwikkelingen, of het nu gaat om de economische groei of (behoud van) de leefbaarheid in de regio. Hij begrijpt dat inwoners de schaalsprong kunnen ervaren als een vloedgolf die hen zal overspoelen. „Ik heb altijd een intuïtieve voorkeur voor de underdog. Dus als we met z’n allen naar links gaan dat vind ik het verstandig dat iemand even aan de andere kant van het bootje gaat hangen. Daar geloof ik echt in. Volgens mij zijn wij gehouden aan het een beetje fijn hebben met elkaar, op te komen voor elkaar. Ruimte bieden aan ondernemen maar ook omzien naar mensen die het minder goed hebben. In wisselwerking met de omgeving. Fabrieken hebben we nodig, evenals woningen en ruimte voor mobiliteit. Maar laten we voortdurend blijven zoeken naar het goede evenwicht.
Het is mijn dagelijkse werk maar ik snap heel goed dat het voor anderen bijna onmogelijk is om te overzien wat er allemaal gebeurt. Dan kan het zijn dat mensen zich afvragen wat al die ontwikkelingen voor hen betekenen: gaat dit nog wel over mij en blijven wij dan nog wel wie we zijn? Het gaat in een hoog tempo en op een grote schaal. Die vloedgolf overspoelt ons niet zolang wij dat evenwicht bewaren. Ook in geval van de schaalsprong zijn er middelpuntvliedende krachten om de balans te bewaken. Daaruit ontstaan ook sociaal-maatschappelijke initiatieven. We werken dus met het gaspedaal én het rempedaal. Zonder dat evenwicht keert de wal het schip. Dat laten we hier niet gebeuren.
Ik begrijp ook dat mensen behoefte hebben aan een duidelijk ja of nee. ASML is niet het hele verhaal. ASML is cruciaal voor de toekomst van Europa én onze manier van leven. Dat durf ik gerust te beweren. Je mag ondernemen en een mooi leven opbouwen voor jezelf maar laten we ook een beetje opletten of we de regio voldoende groen houden. Om dat mooie leven op te bouwen en te behouden hebben we de kracht van ASML wel nodig. Niet alleen omdat ze groot zijn maar omdat ze de technologie in handen hebben waar de rest van de wereld op zit te wachten. Investeren in het doorgroeien van ASML is een diepte-investering in diverse sectoren, neem defensie of fotonica, of andere related technology zoals dat tegenwoordig heet. Alleen kan niemand zeggen of dat impact zal hebben. De grote les van de geschiedenis – dat is een hobby van mij; ik heb Middeleeuwse letterkunde gestudeerd – is dat we dat pas over twintig of dertig jaar weten. De succesfactor van Brainport is samenwerking. Als een soort buitenboordmotor spelen wij daar een rol in. We willen unieke high tech posities in de wereldeconomie innemen waardoor we relevant zijn en altijd een positie aan de tafels hebben waar de beslissingen over de toekomst worden genomen. We zijn continu op zoek naar manieren om relevant te blijven.”
De keten van ASML is iets anders dan de positie van Philips in de hoogtijdagen’
Speelbal
Natuurlijk is Paul bekend met de kritiek rondom ASML. Rupsje nooit genoeg eist in de regio alle ruimte op. Bovendien zou Eindhoven toch weer een one company town zijn geworden, zoals in de vorige eeuw tijdens de hegemonie van Philips en dat we voor onze welvaart opnieuw afhankelijk geworden van de successen van één bedrijf. Volgens de directeur van Brainport Development ondersteunen de cijfers de kritiek niet. „De toeleverketen van ASML in combinatie met andere grote techbedrijven in de regio is iets anders dan de positie van Philips in de hoogtijdagen. Als je als toeleverancier voor dertig of veertig procent afhankelijk bent van de opdrachten van ASML moet je er wel voor zorgen dat je overige zestig procent aan opdrachtgevers divers genoeg is en voor een langere termijn verbonden is aan je bedrijf. De kans dat je in een jaar tijd terugzakt naar nul procent is klein. Ja, ASML is ook ontzettend belangrijk voor de bredere ontwikkeling van technologie.
ASML investeert in de samenleving, helpt echt om woningbouw betaalbaar te houden. Dat is óók in het belang van ASML maar dat wil niet zeggen dat hun bijdrage een investering uit alleen eigenbelang is. Wij willen betaalbaar wonen en daar is geld voor nodig. Het is dus allebei waar.”
De Stichting Brainport bestaat twintig jaar. Zijn economische ontwikkelinsgmaatschappij Brainport Development volgend jaar. Brainport Development is géén speelbal van ASML of de ontwikkelingen in de regio, benadrukt Paul. „Wij zitten in ons eigen schaalsprongetje, waarin we willen blijven wie we zijn: een Gideonsbende. Dat is onze kracht, en bij twijfel steken wij wél over. Wij willen menselijk en klein blijven maar moeten tegelijk professionaliseren en structureren. De projecten en programma’s gaan soms over veel geld. Maar wij willen geen instituut worden. Alles krioelt hier door elkaar. Structuur moet maar wel graag een beetje ruimte houden. Da’s ook weer een evenwichtsoefening. Én verbonden blijven.
De samenwerking tussen veel partijen in de regio gaat echt heel goed. Dan is het wel fijn dat er een clubje is dat zich verantwoordelijk voelt om de publiek-private boel bij elkaar te houden. Overal ontstaan ideeën, er is veel creativiteit. Deze regio is bevolkt met fantastisch wijze mensen. Ik ben er altijd dol op om met ze in gesprek te gaan. Ik wandel ook graag door de stad. Kopje koffiedrinken. Een goed gesprek voeren waarin weer eens wat anders aan de orde komt. Cultuur bijvoorbeeld, en of we daar niet wat harder op moeten inzetten. Cultuur is een teken van beschaving en belangrijk voor het vestigingsklimaat.”
Fit blijven
Paul’s algehele conclusie is dat het best goed gaat met Brainport. „Heel Europa kijkt naar ons. Ze vinden het debat dat hier over de schaalsprong wordt gevoerd soms moeilijk. Ik denk dat de meeste inwoners trots zijn op wat er hier gebeurt. Wij hebben met ASML het beste paard van Europa in de stal staan. We moeten zorgen dat dit paard nieuwe generaties genereert. Zelf zie ik de regio als een familiebedrijf: stick together! We mogen elkaar de waarheid zeggen maar aan het eind van de dag zitten we samen aan tafel om de problemen op te lossen. We moeten blijven investeren in sleuteltechnologieën. We moeten fabrikanten in contact brengen met publieke partijen. Soms moet privaat publiek helpen en omgekeerd. Zo houden we het systeem aan de gang. Het is blijvend investeren in je eigen kracht. Blijven veranderen daar waar je talenten liggen. En zorgen dat je fit blijft. Als je fit bent, kun je altijd meeboksen.”
