We leven in een tijd waarin leiderschap vaak wordt verpakt in mooie termen. Democratisch leiderschap, vrouwelijk leiderschap, inclusief leiderschap. Alsof het juiste label automatisch leidt tot het juiste gedrag.
Maar misschien is leiderschap in de kern helemaal geen stijl maar een verantwoordelijkheid?
Als we eerlijk zijn, hebben we allemaal een beeld bij een leider. Iemand die overtuigend spreekt, zichtbaar is, zelfverzekerd oogt. Vaak ook iemand die past binnen een bepaald plaatje, bewust of onbewust. En laten we dat ongemak niet uit de weg gaan: een vrouw met een hoofddoek valt voor veel mensen nog steeds buiten dat beeld.
Ik merk het zelf ook. Hoe vaak mensen verrast reageren als ik vertel wat ik doe, waar ik verantwoordelijk voor ben, welke rollen ik vervul. De ondertoon is vaak hetzelfde: dat hadden ze niet gedacht. Dat zegt niet zoveel over mij maar des te meer over onze aannames.
Want leiderschap gaat uiteindelijk niet over hoe iemand eruit ziet maar over wat iemand doet met de invloed die hij of zij heeft. Niet als middel om jezelf te laten zien maar als kans om er voor anderen te zijn.
En in de kern hoort daar één onmisbaar principe bij: rechtvaardigheid.
Rechtvaardigheid zit vaak in kleine, dagelijkse keuzes. In eerlijk zijn, ook als dat niet het makkelijkst is. In bewust zijn van je eigen aannames. En in het blijven zien van mensen die minder snel gehoord of gezien worden, de kwetsbaren, die soms net wat meer aandacht nodig hebben.
Het vraagt moed en lef om rechtvaardig te zijn want het betekent soms dat je tegen de stroom in moet gaan en niet perfect hoeft te zijn.
Tegelijkertijd zie ik iets anders gebeuren. We lijken een beetje doorgeslagen in het willen dichttimmeren van alles. Plannen, kaders, afvinklijstjes. Maar in die drang naar controle raken we iets essentieels kwijt.
Leiderschap vraagt niet alleen om plannen, maar juist om het vermogen om mee te veren met wat er speelt. Om te kijken, te luisteren en aan te voelen wat er op dat moment nodig is.
Want hoe vaak zijn we nog echt bezig met wat er buiten gebeurt? Met de mensen voor wie we verantwoordelijkheid dragen?
De vraag die we onszelf misschien vaker moeten stellen is simpel maar confronterend: neem ik deze beslissing vanuit mijn hart en mijn verantwoordelijkheid en is die rechtvaardig? Of komt die voort uit de behoefte om het goed te laten lijken?
Misschien ligt de kern van leiderschap niet in hoe strak je plan is maar in hoe rechtvaardig je handelt.
Najat Toub
Verbinder met lef,
gedreven door kansengelijkheid
