Astrid van Deelen is hard op zoek naar talent
Astrid van Deelen werkt sinds 2007 bij Brainport Development. In diverse functies zag ze de organisatie gestaag groeien en veranderen. Nu geeft ze leiding aan het team Onderwijs en Arbeidsmarkt dat zich bezighoudt met de vraag hoe in de nabije toekomst een tekort op de arbeidsmarkt in de Brainportregio bestreden kan worden.
Tekst: Bart Assies | Foto’s: Leon van Loon
Astrid praat niet graag over zichzelf: niet belangrijk, vindt ze. Haar missie, de Brainportregio toekomstbestendig maken, dáár gaat het om. Maar toch, als je een kleine twintig jaar met hart en ziel bij een organisatie betrokken bent, is het natuurlijk best interessant om iets over je drijfveren te vertellen. Wat maakt de Brainportorganisatie zo aantrekkelijk voor haar? Astrid (1982) groeide op in Gestel, het stadsdeel in het zuidwesten van Eindhoven. In het begin van deze eeuw ging ze Economische geografie studeren aan Universiteit Utrecht. „Een decennium eerder raakte Eindhoven in een dip: Philips en de zware industrie trokken weg uit de stad en het inwonertal liep terug. Eindhoven dreigde een krimpgemeente te worden met een grote hoeveelheid leegstaande fabriekspanden en in onbruik geraakte industrieterreinen. De vraag was hoe je een dergelijke ontwikkeling het hoofd moest bieden.
Ik vond dat vanuit mijn vakgebied reuze interessant. Ik had mij verdiept in de interactie tussen mens en omgeving en vond het heel boeiend om te zien hoe onze regio veranderde. Kijken wat innovatie met een regio kan doen, welke rol de mens daarin speelt. Dit zou een prachtig onderwerp voor een afstudeerscriptie zijn! Bovendien voelde ik mij als Eindhovenaar enorm betrokken bij deze problematiek.” In 2006 studeerde ze af op dit onderwerp en in 2007 startte ze bij Brainport Operations BV (de voorloper van Brainport Development, red.), de regionale ontwikkelingsmaatschappij die in het leven geroepen was om de reeds bestaande samenwerking tussen de 21 gemeenten in Metropoolregio Eindhoven, bedrijven en kennisinstellingen die actief zijn in de regio Zuidoost -Brabant te stroomlijnen.
Droombaan
„Na mijn studie ben ik weer naar Eindhoven gekomen. Mijn vriend studeerde nog aan de TU/e en ik kon terecht bij de gemeente Veldhoven. Bij Brainport had ik te kennen gegeven dat ik er graag zou komen werken en dat waren ze gelukkig niet vergeten. Na ongeveer een half jaar werd ik gebeld: er was een vacature – mijn droombaan!” Astrid vertelt met veel plezier over de eerste jaren bij Brainport: „Het waren, zogezegd, de startup-jaren. Ik was de eerste medewerker in dienst bij Brainport Operations BV en heb diverse functies gehad, waaronder portfoliomanager en alliantiemakelaar voor de Regio Deal, Via een interne vacature, nu ruim drie jaar geleden, ben ik teammanager Onderwijs en Arbeidsmarkt geworden.” In de afgelopen paar decennia heeft de Brainportregio een stormachtige ontwikkeling doorgemaakt.
De gevreesde krimp heeft niet plaatsgevonden, integendeel: Brainport groeide uit tot een regio van groot belang voor Nederland, Europa en de rest van de wereld. Hier worden door ruim zesduizend high tech bedrijven en vooraanstaande kennis- en onderwijsinstellingen complexe machines, producten en innovaties worden bedacht én gemaakt. Innovaties en technologieën die bijdragen aan het oplossen van wereldwijde maatschappelijke uitdagingen, zoals de energietransitie of het verbeteren van de zorg. Astrid: „Het succes brengt heel andere uitdagingen met zich mee dan de problemen waar we in het begin mee te maken hadden. Nu is de Brainportregio een groeiregio en Brainport Development is uitgegroeid tot een volwassen organisatie met bijna honderd medewerkers, die op diverse terreinen actief is en beleid coördineert. Voor de ontwikkeling van de regio is onze organisatie de spin in het web.”
In hoogconjunctuur is er geen tijd, in laagconjunctuur geen geld. Maar de urgentie stijgt
Schaalsprong Talent
De grootste uitdaging waarvoor de regio zich gesteld ziet, is het voorziene tekort aan arbeidskrachten. De groeispurt van Brainport vraagt om tienduizenden extra vakmensen. Door vergrijzing daalt het beschikbare arbeidspotentieel terwijl de technologische sector blijft groeien. „We hebben het over 70.000 mensen voor de komende tien jaar. Slechts 20.000 van hen komen via de reguliere uitstroom uit het onderwijs. Er blijft dus een tekort van 50.000 mensen”, legt Astrid uit. „De helft daarvan is nodig voor de semicon-sector. We kunnen ons niet veroorloven om talent onbenut te laten. Samen met onderwijsinstellingen, bedrijven en arbeidsmarktregio’s trekken we alles uit de kast om straks in de behoefte naar talent te kunnen voorzien. Wij hebben samen met de regionale partners een strategische agenda voor talentontwikkeling opgesteld: de Strategische agenda Schaalsprong Talent.”
De kern van de agenda zijn vijf maatregelen. De eerste: het activeren van mensen die nu nog aan de kant staan, zoals statushouders, werkzoekenden, vroegtijdig schoolverlaters en partners van internationals. „We gaan samen met partijen als Ergon en Senzer mensen begeleiden naar een baan in tech of IT. Maar dat moet wél met garanties vanuit het bedrijfsleven, anders leid je mensen op zonder uitzicht op werk”, aldus Astrid. „Omscholingstrajecten moeten passen bij échte vacatures.”
De tweede: het bewerkstelligen van meer instroom en minder uitval bij technische opleidingen. „Meer jongeren moeten kiezen voor techniek, en vooral: hun opleiding afmaken. We zien dat de uitval nog steeds hoog is. Daarom investeren we in campagnes voor het voortgezet onderwijs, hybride leeromgevingen en flexibele leerpaden. Of zoals bij de TU/e in extra beurzen voor excellente studenten.” Ook investeren onderwijsinstellingen in extra docenten en betere voorzieningen om de groei te kunnen faciliteren.
De derde set maatregelen is erop gericht dat talent voor de sector behouden blijft. „Veel technici verlaten de sector alweer binnen vijf jaar”, weet Astrid. „We moeten zorgen dat mensen zich kunnen ontwikkelen binnen bedrijven, zich thuis voelen en perspectief zien.” Daarbij draait het niet alleen om goed werkgeverschap, maar ook om initiatieven als traineeships, jobrotatie en aandacht voor diversiteit en inclusie.
De vierde maatregel gaat over slimmer werken. Astrid: „Met digitalisering, robotisering en sociale innovatie kunnen we meer doen met dezelfde mensen. Toch gebeurt dat nog te weinig. In hoogconjunctuur is er geen tijd, in laagconjunctuur geen geld. Maar de urgentie stijgt. Op een gegeven moment zijn er écht te weinig mensen. Het is heel belangrijk dat bedrijven zich hiervan bewust worden. We hebben daarom een aantal stimuleringsprogramma’s in het leven geroepen.”
Maar zelfs als deze maatregelen succesvol zijn, redt de regio het niet zonder buitenlands talent. De vijfde maatregel is daarop gericht. „Vanwege de maatschappelijke discussie over buitenlanders, zijn we steeds selectiever geworden: welke skills missen we écht, en in welke landen vinden we die?”, aldus Astrid. „We verkennen de arbeidsmarkt in landen als Indonesië, Spanje en Portugal.” Verder zijn er initiatieven om expats beter te integreren in Nederland, zoals de website Insidr die werknemers uit het buitenland wegwijs maakt in het Nederlandse onderwijssysteem zodat hun kinderen naar de juiste school kunnen gaan. Astrid: „Dat klinkt misschien klein, maar het maakt een groot verschil. Als kinderen niet goed landen op school vertrekt een gezin alsnog.”
Verder zit er een Brainport Academy in de pijplijn: een platform dat vraag en aanbod op het gebied van bij- en omscholing bij elkaar brengt. „Er is geen fysiek gebouw, maar wel een gezamenlijke aanpak. Bijvoorbeeld: werkt iemand bij NXP en heeft hij over vijf jaar specifieke AI-kennis nodig, dan zorgen wij ervoor dat er nú passende scholing wordt ontwikkeld.”
Geen Silicon Valley
Astrid wil benadrukken dat bij het zoeken naar talent, altijd gestreefd wordt naar een goede balans. „We willen geen Silicon Valley worden”, stelt ze. Bij de ontwikkeling van Sillicon Valley in de VS, een min of meer vergelijkbare economische groeiregio, ontstond al snel een kloof tussen rijk en arm omdat er heel eenzijdig werd gekeken naar de economische aspecten van groei. Die groei ging ten koste van de oorspronkelijke bevolking. „Brainport Development richt zich op talent in brede zin. We zoeken naar talent voor de bedrijven, we houden ons bezig met opleiding, ontwikkeling en we helpen bij processen en structuren die ervoor zorgen dat talent op de juiste plaats terechtkomt.
Hier ligt voor ons de uitdaging”, vat Astrid samen. „Het gaat altijd om een goede balans – en dat is wat deze baan zo leuk maakt! Wij moeten oog houden voor de sociale en maatschappelijke kant. Er moeten bijvoorbeeld nieuwe huizen gebouwd worden, nieuwe infrastructuur… De zorg moet op peil blijven. Daar moet draagvlak voor zijn en daar moeten wij samen voor zorgen. Het mag niet zo zijn dat er nu grote investeringen gedaan worden waar uiteindelijk alleen een paar grote bedrijven van profiteren. Inclusiviteit hebben we hoog in het vaandel, want deze prachtige regio, met al zijn potentie, moet voor íedereen
leefbaar blijven!”
