Totale ontreddering en verbijstering. Na de moord op de Franse docent Samuel Paty was ik even helemaal van slag. Zelf stond ik ooit voor de klas. Maatschappijleer doceerde ik aan het Eindhovense Sint-Jorislyceum.
Álle onderwerpen zette ik in het programma waarvan ik dacht dat aandacht daarvoor een bijdrage kon leveren aan de groei van een kritische en onafhankelijke levenshouding van mijn leerlingen.
Onafhankelijke media, grondrechten, vooroordelen en discriminatie, poltieke besluitvorming en staatsrecht. Met vuur en vlam probeerde ik pubers en adolescenten aan het denken te krijgen, met slechts één doel: een bijdrage leveren aan hun zelfstandig leren afwegen, kiezen en handelen.
En dat was allemaal niet even simpel. Leerlingen zijn net mensen: op zoek naar zekerheden, aansluiting zoeken bij de peergroup, ‘kont tegen de krib’ juist ook tegen die van de eigen leraren. En vooral ook de school hoofdzakelijk zien als ontmoetingsplek van leeftijdgenoten. En dat laatste is voor de meesten al inspannend genoeg.
Werkelijk nooit heb ik er bij stilgestaan dat enigerlei vorm van agressie mijn deel zou kunnen worden. Terwijl ik me heel erg goed realiseerde dat de vergezichten die ik mijn leerlingen voorhield, lang niet altijd spoorden met de verwachtingen die hun ouders van mij en de school hadden.
Spraak en tegenspraak, zin en onzin, kracht en tegenkracht. Steeds weer opnieuw waarheden relativeren, tegen het licht houden en ter discussie stellen. Bij jongelui verwondering proberen op te roepen rondom zogenaamde vanzelfsprekendheden.
Fantastisch om te doen. Inspirerend en uitdagend.
En nu, decennia later, komt er dan plotsklaps die laffe barbaarse moord. Onthoofd worden omdat je doceert wat kennelijk niet iedereen bevalt.
Bruut geweld tegen een man die de samenleving dient. Want dat doen leraren: ontwikkeling van jonge mensen faciliteren. Opdat er succesvolle en sterke burgers groeien die hun verantwoordelijkheden nemen.
De frontlinie tegen het ideologisch extremisme ligt inmiddels dus in de klas.
Hoop wel dat geen enkele docent zich door deze daad laat beperken in de uitoefening van zijn professie. En evenzeer blijft genieten van het prachtige speelveld dat de school is, waar jongelui het leven leren. Net als in ‘mijn tijd’.
Op sites van lerarenorganisaties en schoolbesturen zag ik weinig tekenen van diepe verontwaardiging of solidariteit. Waar bleven de ondubbelzinnige veroordelingen door vooraanstaande politici? Het was een haatdaad tegen álles waarvoor we staan, ook in Nederland. Geradicaliseerde jihadisten hebben niets met onze vrijheid, behalve dat zij er gretig gebruik van maken.
Met àlle toegestane middelen veroordelen. Nu, terwijl Frankrijk in diepe rouw en ontreddering verkeert.
