Wie een monument bezit, loopt bij verduurzamen tegen strengere regels aan dan de gemiddelde huiseigenaar: een vergunningplicht, historisch glas dat je niet zomaar vervangt, metselwerk dat slecht tegen vocht kan. Toch is er meer mogelijk dan veel eigenaren denken. Een gratis expositie in de Eindhovense St. Catharinakerk zet de opties op een rij, van tochtstrips tot achterzetbeglazing. Op 2 september volgt een avond waarop de gemeente en ervaringsdeskundigen uitleggen hoe het in de praktijk werkt.
De expositie is van maandag 3 augustus tot en met woensdag 30 september te bezoeken in de St. Catharinakerk aan het Catharinaplein, zelf een rijksmonument: de neogotische kruisbasiliek met twee torens werd tussen 1860 en 1867 gebouwd naar ontwerp van Pierre Cuypers, later ook de architect van het Rijksmuseum en Amsterdam Centraal. Toegang is gratis. De kerk is open van dinsdag tot en met vrijdag tussen 10.00 en 12.00 uur en tussen 13.00 en 16.00 uur, en op zondag van 11.00 tot 16.00 uur.
Waarom een monument geen standaardklus is
Verduurzamen van een monument draait om een afweging tussen energiewinst en behoud van de monumentale waarde: de historische kenmerken waarvoor het pand zijn beschermde status kreeg. Dat geldt voor rijksmonumenten, aangewezen door het Rijk, en voor gemeentelijke monumenten, aangewezen door de gemeente zelf. Betere isolatie levert direct besparing op, maar vermindert ook de ventilatie, wat tot vocht en een ongezond binnenklimaat kan leiden. Standaard isolatieglas tast het karakter van een gevel aan; monumentenglas of achterzetbeglazing (een extra ruit aan de binnenkant) blijft dichter bij het origineel. Bij zonnepanelen speelt de zichtbaarheid vanaf de straat mee, bij een warmtepomp eerst de warmtevraag en de bestaande installatie.
Klein beginnen mag
Een deel van de winst zit in maatregelen die niets aan het gebouw veranderen. Tochtstrips en het dichten van kieren, ledverlichting, radiatorfolie, het isoleren van leidingen. Ook het lager afstellen van de cv-installatie helpt: veel oudere systemen stoken op een hogere aanvoertemperatuur dan nodig. Monumenten hebben bovendien vaak grote ruimtes die vroeger helemaal niet werden verwarmd, dus gericht stoken scheelt merkbaar.
Voor ingrijpender werk is meestal een omgevingsvergunning nodig. Via het Omgevingsloket is te zien wat in een specifieke situatie geldt. Eigenaren die vooraf willen overleggen, kunnen terecht bij de gemeente via erfgoed@eindhoven.nl.
Avond op 2 september
Woensdagavond 2 september staat eveneens in het teken van verduurzaming van erfgoed. De gemeente licht toe welke mogelijkheden er zijn en welke ondersteuning beschikbaar is. Daarna komen monumenteigenaren aan het woord die hun eigen woning al hebben aangepakt. De avond sluit af met een informatiemarkt met onder meer de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, Monumentenwacht (die monumenten periodiek inspecteert en over onderhoud adviseert), het Nationaal Restauratiefonds (financiering en leningen voor monumenten) en 040energie, de Eindhovense vrijwilligersvereniging met energiecoaches. De bijeenkomst duurt van 19.00 tot 21.30 uur en vindt plaats in de St. Catharinakerk. Aanmelden gaat via erfgoed@eindhoven.nl.
Wie wil weten of er subsidie beschikbaar is, vindt overzichten op eindhovenduurzaam.nl. Voor instandhoudingssubsidies geldt een splitsing: gemeentelijke monumenten via eindhoven.nl, rijksmonumenten via cultureelerfgoed.nl. Meer over de stappen: eindhovenduurzaam.nl/monumenten.
