In onze samenleving zijn diversiteit, inclusie en cultuursensitiviteit uitgegroeid tot kernbegrippen. Ideaal gezien zijn dit de bouwstenen van een moderne, inclusieve maatschappij waarin iedereen zich welkom voelt, ongeacht afkomst, geloof of achtergrond. Toch blijkt in de praktijk dat de nadruk op diversiteit en inclusie soms eerder voor verdeeldheid zorgt dan voor verbinding.
Inclusie draait om gelijke kansen voor iedereen, maar als we voortdurend benadrukken hoe ‘anders’ sommige groepen zijn – door hen te benoemen als kwetsbaar of uniek – creëren we onbedoeld een afstand. Deze benadering versterkt wij-zij-denken en zorgt eerder voor polarisatie dan voor gelijkwaardigheid. Het kan zelfs paternalisme in de hand werken, waarbij bepaalde groepen speciale aandacht krijgen, wat al snel als neerbuigend of betuttelend kan worden ervaren. Wat zegt het over ons als samenleving en als organisaties als we mensen als ‘anders’ moeten bestempelen om hen te laten deelnemen?
Door mensen als ‘kwetsbaar’ te labelen, beperken we hun potentieel en plaatsen we hen in identiteitslabels waaruit ontsnappen lastig is. Dit leidt tot de vorming van subgroepen, die elk hun eigen rechten en speciale behandeling opeisen. In plaats van te streven naar een gedeeld doel, belanden we in een eindeloze strijd om erkenning – met frustraties en scheve verhoudingen als gevolg.
Voor bedrijven, organisaties en overheden ligt hier een belangrijke uitdaging. In plaats van mensen in hokjes te plaatsen, moeten we hen juist zien als individuen met unieke talenten en capaciteiten, ongeacht achtergrond of afkomst. Diversiteit mag geen doel op zich zijn, maar juist een waardevolle toevoeging vormen aan de gedeelde cultuur en missie van een organisatie, bedrijf of samenleving.
Echte inclusie vraagt om deelname, medeverantwoordelijkheid en verbinding op basis van gedeelde waarden, niet om politieke correctheid of een oppervlakkige erkenning van verschillen. Door telkens de nadruk te leggen op onderscheid, missen we de kans om saamhorigheid en wederzijds begrip te versterken. Voor een gezonde bedrijfsvoering – en een gezonde samenleving – is het essentieel om de focus te verleggen van het ‘erbij laten horen’ van groepen naar het creëren van een werkplek of leefomgeving waarin iedereen zich gewaardeerd en welkom voelt. Zonder etiketten.
Na 35 jaar ervaring binnen diverse organisaties die zich met deze thema’s bezighouden, ben ik niet alleen bezorgd over de toegenomen verdeeldheid, maar koester ik ook een duidelijke wens: ik droom van een samenleving waarin ieder mens telt, ongeacht de labels die we vaak gebruiken. Daarom wil ik blijven werken aan een omgeving waar iedereen zich als individu gezien en gewaardeerd voelt – een samenleving die verder durft te kijken dan de verschillen en samenbouwt aan échte verbinding.
