“Ook buiten de grenzen van Brainport is de druk die de groei oplevert voelbaar”, zegt Dijsselbloem. „Die heeft gevolgen voor gemeenten als Meierijstad, Weert en Venlo, die al onderdeel zijn geworden van het daily urban system van Brainport. Inwoners en bedrijven houden zich niet aan bestuurlijke grenzen. Samen werken aan de gezamenlijke opgaven biedt kansen om de regionale druk te verlichten. Kijk alleen naar het enorme aantal startende bedrijven. Als een klein deel hiervan doorgroeit, dan zul je die groei moeten faciliteren. Dit kan alleen door bovenregionaal te blijven werken aan woonvoorzieningen en faciliteiten voor ondernemers. Daar hebben we allemaal profijt van.”
Samenwerken op thema’s
Met de gemeenten heeft de MRE aparte samenwerkingsagenda’s opgesteld. Hierin staat hoe zij de komende jaren willen samenwerken op de thema’s wonen, mobiliteit, economie en talent. „De agenda’s dragen eraan bij dat we onze regionale doelen en de groeiambities van Weert, Meierijstad en Venlo beter op elkaar laten aansluiten. Zo gaan we meer samenwerken om woningbouw te versnellen, trekken we gezamenlijk op om de onderlinge bereikbaarheid te verbeteren en willen we onze aanpak voor werklocaties zoveel mogelijk gelijktrekken. Daarnaast bieden de banden die de gemeenten Weert en Venlo onderhouden met België en Duitsland volop kansen. Een ander praktisch voorbeeld zit op talentontwikkeling, door het dichter bij elkaar brengen van onze gezamenlijke partners in de triple helix, de samenwerking tussen overheid, kennisinstellingen en het bedrijfsleven. Zo werken wij aan win-win. De thema’s waar we nu mee aan de slag gaan voelen wij direct en acuut. Andere belangrijke thema’s kunnen later volgen, als de aanleiding daarvoor voelbaar is.”
Werken vanuit de eigen toekomstvisie
Dijsselbloem benadrukt dat de partners vanuit de eigen toekomstvisie zelf bepalen hoe zij het ecosysteem van Brainport kunnen versterken. Hij verbindt ook geen termijn aan de samenwerking. „De komende jaren staan in het teken van verweven; bestuurlijke relaties hechter maken door zaken programmatisch op elkaar af te stemmen. Zo ontstaat een goede basis voor uitvoering.”
Gemeente Meierijstad
‘Als het regent in Brainport, druppelt het vanzelf bij ons’
Meierijstad heeft in haar toekomstvisie uitgesproken om tienduizend woningen te realiseren voor 2040. De woningbouwlocaties leveren een forse bijdrage aan de woningbouwopgave binnen Meierijstad en de regio. Zij bevinden zich hoofdzakelijk aan de A50, de N279 en nabij zowel de drie grotere kernen van Meierijstad als de overige kleinere kernen. „In Veghel bouwen wij meer dan strikt noodzakelijk voor de eigen behoefte”, zegt burgemeester Kees van Rooij. „Dit is nodig vanwege de lokale en regionale druk op de woningmarkt. De samenwerking is een kans om de brede welvaart in Meierijstad te versterken en om onze eigen ambities versneld te realiseren. Behoud van de leefbaarheid in onze woonkernen is daarbij het uitgangspunt.”
Behalve wonen richt Meierijstad zich op het bedrijfsleven, met grote spelers zoals Jumbo en Vanderlande. „Veel ondernemers uit Brainport en Meierijstad kennen elkaar al. Dit versterken wij door meer ruimte te bieden aan bestaande en nieuwe bedrijven die passen bij de economische ecosystemen van Meierijstad. Dit komt tot uiting in een op te zetten bedrijfsloket en een gezamenlijke verkenning naar een regionaal bedrijventerrein.” Meierijstad heeft bovenal een arbeidsmarkt die op mbo-onderwijs is gericht. „Dit sluit goed aan bij Brainport. Wij doen ook veel aan kennisoverdracht. Denk aan The Chocolate Factory, een hybride leeromgeving waar jongeren op een unieke manier aan hun talenten werken.”
Meierijstad heeft belang bij goede alternatieven voor de auto. Bijvoorbeeld hoogwaardig openbaar vervoer, de fiets en goederenvervoer over water. Een belangrijke ontbrekende schakel is een spoorverbinding tussen Eindhoven, Meierijstad en Oss. „Hiervoor denken wij op korte termijn aan een snelle busverbinding, de zogenaamde BRT. Wij hebben daarnaast ook aandacht voor verlichting via mobiliteitshubs, locaties waar vervoer per auto, trein, bus, tram, fiets en schip samenkomen. De regiogrens zorgt hier voor uitdagingen. Het maakt goede afstemming met de MRE en de provincie cruciaal.”
Gemeente Weert
Bestaande hechte banden nu ook bestuurlijk hecht maken
“Weert maakt als centrumgemeente in toenemende mate onderdeel uit van de dynamiek in de Brainportregio”, weet burgemeester Raymond Vlecken. „Wij hebben een belangrijke rol om de verbinding met Limburg te maken. De stappen die wij met de MRE-samenwerking nu zetten, brengen ons over de provinciegrens, en dat is goed voor onze inwoners en ondernemers.” De komende vijftien jaar wil Weert naar 60.000 inwoners groeien en 4.650 extra woningen ontwikkelen, naast 44 hectare nieuwe bedrijventerreinen langs de A2. „Wij zien graag dat onze gemeente voor bestaande en nieuwe inwoners en bedrijven haalbaar, betaalbaar en leefbaar blijft. Hierbij hoort een passend voorzieningenniveau.”
Tussen de MRE-regio en Weert bestaan al volop bereikbaarheidsmogelijkheden. „Vanuit station Weert sta je binnen zestien minuten op Eindhoven Centraal, vergelijkbaar met de snelheid van een metroverbinding. Daarmee ontlasten wij grote aantallen forenzen die dagelijks tussen Weert en Brainport op en neer reizen.” Weert streeft naar goede, snelle verbindingen. Dat betekent ook dat er voor de A2 tussen Weert en Brainport nog werk te verzetten valt. „Een goede eerste tussenstap is de verbinding geschikt maken voor busvervoer over de vluchtstrook. Het doel is duurzame, optimale doorstroming door de A2 te verbreden.
Als gemeente denken wij nu al veelvuldig over grenzen. Denk aan Cranendonck, waarmee wij op het gebied van arbeid, recreatie en natuurontwikkeling samenwerken. Wij zien ook kansen om met België de bestaande samenwerking te intensiveren. Denk aan de treinverbinding met Hamont die op negen kilometer na volledig geëlektrificeerd is en daarmee klaar is voor personenvervoer. Is dit gerealiseerd, dan is er een goede ontsluiting tussen Brainport en de Antwerpse haven. En er is de geplande mobiliteitshub bij Maarheeze. Door deze af te stemmen op de wederzijdse bereikbaarheidsbehoefte, wordt onze samenwerking nog waardevoller.”
Gemeente Venlo
Werken aan ruimtelijke, economische en sociale ontwikkeling
Venlo herbergt bijna 1.300 bedrijven met 65.000 medewerkers. De gemeente heeft twintig bedrijventerreinen met een totale oppervlakte van 1.500 hectare. Het inwoneraantal van 104.000 neemt gestaag toe. „Net als de Brainportregio groeit Venlo enorm. Die dynamiek biedt kansen om te werken aan ruimtelijke, economische en sociale ontwikkeling, en om de druk op de Brainportregio te verlichten.”
Met de aanwas vanuit de MRE-regio wil Venlo groeien naar 125.000 inwoners. Voor die sprong zijn 10.000 woningen nodig, waarvan 6.500 in de directe stationsomgeving. „Dit stelt ons voor uitdagingen”, erkent burgemeester Antoin Scholten. „Samenwerking met de MRE helpt ons bij onze woningbouwplannen en draagt bij aan een passend woningaanbod, betaalbaar en aansluitend bij een breed wensenpakket om zo steden en dorpen sterk te houden. Wij hopen dat wij hierin samen met de MRE richting provincie en Rijk kunnen optrekken.”
Venlo is traditioneel verbonden met Brainport, de regio die zich, net als Venlo, op weerbarstige zandgronden heeft weten te ontwikkelen. Het is de reden, denkt Scholten, dat Venlo en de MRE samen ook goed in staat zijn om complexe mobiliteitsvraagstukken bij de kop te pakken, zoals digitalisering en robotisering. „Voor de MRE is Venlo met haar multimodale verbindingen over weg, water en spoor een belangrijk knooppunt voor goederenvervoer naar Duitsland. Wij zijn de strategische grensregio waar intensief wordt samengewerkt met Noordrijn-Westfalen. Wij hebben daarnaast ook een belangrijk rol bij de logistiek en handel tussen Rotterdam en het Ruhrgebied. Door de samenwerking met de MRE sluiten de economische activiteiten op deze oost-west as nog beter op elkaar aan.” Door in samenwerking extra in te zetten op verbinding en mobiliteit, zoals het verbreden van de A67, wordt de doorstroom nog beter. Een uitdaging is ook de spoorverbinding voor personenvervoer vanaf Venlo naar Düsseldorf, die hoogwaardiger moet. „Hierin samen optrekken biedt kansen. Daarvoor is het nodig om elkaar de komende vier jaar goed te leren kennen.”
De MRE-samenwerking biedt mogelijkheden om de kennisinfrastructuur een positieve impuls te geven. „Denk aan de nabijheid van vier Brightlandcampussen en instituten zoals de Universiteit van Maastricht, Fontys, HAS en Gilde. De kennis die hier aanwezig is biedt Limburg en Brainport volop mogelijkheden om te innoveren. Zo biedt de schaalsprong die de MRE nu maakt ons volop kansen voor onze eigen schaalsprong.
