Je kent hem wel, de gast die binnenkomt en eigenlijk meteen aanwezig is, nog voordat hij goed en wel zijn jas heeft uitgedaan heeft hij de eerste al gesproken, weet hij wie er aan de andere kant van de zaak zit en is er ergens alweer een grap gemaakt. Hij kent veel mensen en van de mensen die hij kent, weet hij vooral veel, wie er gescheiden is, waar de kinderen studeren, wie een andere baan heeft, wie met wie ruzie heeft en natuurlijk ook wie gisteren veel te laat naar huis is gegaan.
Je zou bijna denken dat hij gewoon verschrikkelijk geïnteresseerd is in andere mensen en misschien is hij dat ook wel, alleen ben ik er door de jaren heen achter gekomen dat er nog iets anders gebeurt. Zolang jij namelijk over jezelf praat, hoeft hij dat niet te doen. Hij stelt vragen, luistert ook echt naar de antwoorden en onthoudt ze vaak beter dan je zou verwachten, maar zodra het gesprek zijn kant op dreigt te gaan, gebeurt er iets, dan komt er een grap, een wedervraag, moet er ineens iemand begroet worden of is het tijd voor een nieuw rondje. Hij is overal aanwezig, misschien wel om maar niet bij zichzelf aanwezig te hoeven zijn. Het vreemde is dat hij helemaal niet bang is voor aandacht, hij zoekt haar zelfs op, praat hard, lacht harder en kan een hele tafel meenemen in zijn energie, zolang die aandacht maar niet te dichtbij komt. Hij staat graag in het licht, als dat licht maar niet naar binnen schijnt.
Ik heb me vaak afgevraagd waarom. Misschien denkt hij dat zijn eigen verhaal niet interessant genoeg is, misschien vindt hij het te ingewikkeld, of schaamt hij zich voor dingen waarvoor hij zich helemaal niet zou hoeven schamen. Het gekke van schaamte is natuurlijk dat degene die haar draagt meestal veel harder oordeelt dan degene aan wie het verhaal uiteindelijk verteld wordt.
Soms, later op de avond, als het gezelschap kleiner wordt en zijn publiek langzaam naar huis gaat, komt hij bij mij aan de bar terecht. Het volume zakt dan vanzelf wat en na al zijn verhalen over anderen vraag ik hem gewoon eens: „En jij dan, hoe is het eigenlijk met jou?” Meestal lacht hij, maakt een grap en probeert de vraag terug over de bar te schuiven, maar deze keer laat ik die stilte gewoon even tussen ons in staan.
Hij kijkt naar zijn glas, draait het een beetje rond en zegt uiteindelijk: „Weet je Harold, als je lang genoeg doet alsof er niks aan de hand is, wordt het op een gegeven moment verdomd lastig om nog uit te leggen wat er wél aan de hand is.” En bijna meteen probeert hij er alweer een grap van te maken. Ik zeg niks, want volgens mij heeft hij voor vanavond al meer over zichzelf verteld dan hij van plan was. Misschien schaamt hij zich gewoon voor zijn eigen verhaal, terwijl er waarschijnlijk niemand aan mijn bar zit die het zo zwaar zou beoordelen als hijzelf.
Ik poets wat glazen en laat hem zitten, want achter een bar leer je vanzelf dat niet iedere stilte gevuld hoeft te worden. Sommige verhalen hebben geen duwtje nodig, alleen iemand die blijft staan als het stil wordt.
Houdoe hè
