Carmen van Vilsteren
Op een gemiddelde werkdag beweegt Carmen van Vilsteren zich moeiteloos tussen werelden die voor velen ver uit elkaar liggen: high tech innovatie, gezondheidszorg, investeringen en ondernemerschap. Ze opereert al meer dan vier decennia op het hoogste niveau in sectoren waar prestaties en resultaat leidend zijn. Steeds met één constante: het creëren van kansen waar anderen beperkingen zien.
Tekst: Lisette Gerbrands | Foto’s: René Manders/DCI Media
Wie met Carmen spreekt, merkt al snel dat haar loopbaan zich lastig laat vangen in een klassieke reeks stappen en titels. Het is eerder een opeenvolging van strategische keuzes, gedreven door nieuwsgierigheid en een scherp gevoel voor waar waarde ontstaat. Door het vermogen om kansen te herkennen nog vóór ze vanzelfsprekend worden.
Die manier van kijken ontstond al vroeg, tijdens haar studie in Delft. Daar ontwikkelde ze een fundamenteel inzicht dat haar carrière zou vormen: innovatie draait niet alleen om het bedenken van iets nieuws maar vooral om het daadwerkelijk realiseren ervan. „Van eerste vraag tot implementatie; juist in dat traject gaat nog veel potentieel verloren”, zegt ze.
Verschillende businesses
Na haar studie begon ze bij Philips, destijds nog een organisatie met een brede scope: van consumentenelektronica tot geavanceerde technologie. Als consultant in productontwikkeling kreeg ze inzicht in uiteenlopende disciplines tegelijk. Ze zag hoe ideeën ontstonden, hoe teams werkten en hoe beslissingen tot stand kwamen. Maar observeren was niet genoeg. „Na vijf jaar groeide de behoefte om dichter op de inhoud en uitvoering te zitten. Ik wilde zelf bouwen.”
Die stap bracht haar naar de medische technologie, waar de impact van innovatie direct zichtbaar is. „Binnen healthcare voelde ik meteen: dit doet ertoe. Hier gaat impact verder dan technologie. Het raakt levens.” Ze werkte aan cardiologische technologieën die vandaag de dag wereldwijd nog worden gebruikt. „Elke seconde wordt ergens iemand geholpen met systemen waar ik aan heb gewerkt. Dat blijft bijzonder.”
Verandering
Toch koos Carmen er juist op dat moment voor om een andere richting in te slaan. Ze verliet de corporate wereld en stapte over naar startups. „Dat was destijds een onconventionele maar strategisch sterke keuze. Het bood iets nieuws: snelheid, eigenaarschap en directe impact.” Het markeert een terugkerend patroon in haar loopbaan: het opzoeken van omgevingen waar verandering plaatsvindt en waar beslissingen direct effect hebben. In plaats van langetermijnplanning stuurt ze op kansen met de meeste potentie. „Geen uitgestippeld traject, maar telkens opnieuw de vraag: wat daagt me uit, waar kan ik groeien?” Die houding bracht haar in uiteenlopende rollen, van productontwikkeling tot bestuurskamers, van industrie
tot overheid.
Drive
Parallel aan die inhoudelijke ontwikkeling ontstond al vroeg een ander bewustzijn. „Op de middelbare school zat ik ineens nog maar met twee andere meisjes in de klas,” vertelt ze. „En in Delft was het aandeel vrouwen minder dan tien procent.” Wat begon als observatie, werd een terugkerend patroon. Ook in haar werk bleef de verhouding scheef. Ze gaf leiding aan teams die grotendeels uit mannen bestonden terwijl vrouwen vaker in ondersteunende rollen zaten. „En eerlijk is eerlijk: dat zie je vandaag de dag nog steeds in tech-organisaties.” Ze spreekt er nuchter over maar de ervaringen waren concreet. „Ik ben van alles tegengekomen. Van aangesproken worden met meisje in een zakelijke meeting tot meerdere keren tegen het glazen plafond aanlopen.” Momenten die haar niet hebben afgeremd, maar juist hebben gevormd. „In plaats van te blijven hangen in weerstand koos ik voor resultaat en vooruitgang.” Het bracht een scherp bewustzijn en een drive om het anders te doen, voor zichzelf en de generatie na haar.
Leiderschapsstijl
Die ontwikkeling zie je terug in haar leiderschap. Waar ze in het begin vooral inhoudelijk gedreven was, met focus op product en technologie, verschoof haar rol later naar het verbinden van mensen en belangen. „In het begin stuur je op finance, software en kwaliteit. Later meer op mensen, dynamiek en perspectieven.” Dat vraagt een andere vorm van leiderschap, waarin niet alleen kennis telt maar ook luisteren, schakelen en ruimte geven. In dat kader benoemt ze ook verschillen in leiderschapsstijlen. „Er zijn verschillen, hoe graag we soms ook doen alsof dat niet zo is.” Ze onderscheidt een spectrum van relationeel tot transactioneel leiderschap. „Beide stijlen zijn waardevol. Maar ik voel me vaak meer thuis in omgevingen waar minder wordt afgerekend en meer wordt samengewerkt. Dat maakt het lichter en vaak effectiever.”
Slechts 0,7 procent van investeringsgeld gaat naar vrouwelijke ceo’s. Dat is bizar laag’
Quota
In de Brainportregio, waar technologie en innovatie samenkomen, ziet Carmen vooruitgang maar ook traagheid. „Gerichte interventies zoals quota blijken noodzakelijk om structurele ongelijkheden te doorbreken”, zegt ze, verwijzend naar het Nederlandse quotum voor vrouwen in raden van commissarissen van beursgenoteerde bedrijven. Zonder druk blijft verandering vaak uit, zeker in sterk gevestigde systemen. Ze benadrukt het belang van kritische massa. „Als je als enige vrouw in een board zit, verander je weinig. Je past je aan. Pas vanaf ongeveer dertig procent kun je echt invloed uitoefenen op de cultuur.” Daarom zijn interventies volgens haar geen einddoel maar een versneller van verandering. Dat principe geldt ook voor ondernemerschap. Hoewel het aantal vrouwelijke ondernemers groeit, blijft toegang tot kapitaal beperkt. „Slechts 0,7 procent van het investeringsgeld gaat naar startups met alleen maar vrouwelijke founders. Dat is bizar laag. Dertien procent gaat naar startups met mixed founder-teams en 86,4 procent van alle venture capital gaat naar startups met alleen maar mannelijke founders.” Als investeerder kiest ze er daarom bewust voor om bedrijven met vrouwelijke leiders te ondersteunen. Niet symbolisch maar strategisch. „De return on investment is aantoonbaar goed, zie ook diverse McKinsey-rapporten. Het is niet alleen maatschappelijk relevant maar ook een verstandig businessbesluit.”
Netwerken
Wat haar daarbij helpt, is een ander soort netwerk. „Ik geloof niet in oppervlakkige contacten of visitekaartjes maar in echte verbinding en wederzijdse waarde. Netwerken draait voor mij niet om bereik maar om relaties waarin mensen elkaar verder helpen.” Ze richtte zelf meerdere netwerken op waarin die benadering centraal staat: kleine groepen waarin openheid en vertrouwen de basis vormen. „Je loopt als leider tegen zoveel dingen aan. En vaak heeft iemand anders dat al meegemaakt.” Die uitwisseling is essentieel voor groei én veerkracht.
Blijven bewegen
Carmen wil jonge vrouwen meegeven dat het uiteindelijk neer komt op iets dat zowel eenvoudig als fundamenteel is. „Zoek elkaar op. Bouw je eigen netwerk. Je hoeft het niet alleen te doen. En misschien nog belangrijker: neem je plek in. Het pad is soms zwaarder. Maar juist daardoor kun je ook meer impact maken.” Ze gelooft niet in het volledig uitstippelen van de toekomst. Wel in beweging blijven. „Je hoeft niet alles te weten. Als je maar blijft bewegen.”
________________________________________________
Curriculum Vitae
Carmen van Vilsteren is een ervaren bestuurder, investeerder en innovator binnen de high tech- en gezondheidssector. Ze studeerde aan de Technische Universiteit Delft en startte haar carrière bij Philips, waar ze meer dan elf jaar werkte aan medische technologie met wereldwijde impact. Ze maakte de overstap naar de startupwereld en vervulde diverse directie- en bestuursrollen binnen life sciences en health. Carmen is actief als investeerder, met een duidelijke focus op bedrijven geleid door vrouwelijke ceo’s. Ze ontving de Fe+male Tech Heroes Award en zet zich actief in voor meer diversiteit, inclusie en gelijke toegang tot kapitaal binnen de technologiesector.
________________________________________________
Onbewuste bias
Wat het gesprek steeds weer terugbrengt op een bredere realiteit, dat ongelijkheid zich zelden in grote, zichtbare momenten manifesteert. „De echte uitdaging zit in de subtiliteit. Dat je op een podium staat en complimenten krijgt over je outfit, niet over je inhoud. Dat lijkt klein maar het zegt veel.” Het zijn juist die ogenschijnlijk kleine dingen die zich opstapelen en invloed hebben op hoe iemand wordt gezien en hoe iemand zichzelf positioneert. Onbewuste bias, noemt ze het. En omdat het vaak onbewust is, is het moeilijker te doorbreken. „Toch moet je het blijven benoemen. Want als je het niet ziet, kun je het ook niet veranderen en blijven we een groot onbenut potentieel houden. Dat is in deze tijd van krapte op de arbeidsmarkt een serieuze gemiste kans waardoor bedrijven onder hun potentieel presenteren en met grote economische impact.”
Vooruitkijken
Ondanks die complexiteit blijft Carmen uitgesproken optimistisch. Niet vanuit naïviteit maar vanuit ervaring. „Ik zie dat er beweging is. En als je eenmaal ziet waar het schuurt, kun je ook iets doen.” Het winnen van de Fe+male Tech Heroes Award voelt voor haar dan ook niet als een afronding, maar als een nieuw begin. „Een award is geen beloning voor wat je hebt gedaan maar een aanmoediging voor wat nog komt.” Die blik vooruit is helder. Meer vrouwelijke ondernemers ondersteunen. Meer kapitaal richting vrouwelijke leiders. En vooral: meer bewustzijn creëren. „Dit is geen vrouwenprobleem. Dit is een economisch vraagstuk en gaat over het benutten van beschikbaar potentieel. Als we het goed doen, profiteer niet alleen ik als investeerder maar profiteert iedereen.”
