Twee scholen uit de Brainportregio vallen dit jaar in de prijzen bij de KNAW Onderwijsprijs, de nationale prijs voor de beste profielwerkstukken van vwo-scholieren. Ariv Kapoor van het Augustinianum in Eindhoven won in de categorie Natuur & Techniek met een onderzoek naar duurzame AI-ontwikkeling. Stefan Rubingh van het Strabrecht College in Geldrop won in dezelfde categorie voor zijn zelfgemaakte transistoren in het schoollaboratorium. Beide leerlingen ontvangen €2.000 als studiebeurs voor hun eerste collegejaar.
De KNAW (Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen) reikt de prijs al sinds 2008 jaarlijks uit. Dit jaar werden 295 profielwerkstukken ingezonden; een jury van wetenschappers en vakdidactici selecteerde per profiel drie winnaars. In totaal winnen twaalf leerlingen, verdeeld over vier profielen: Cultuur & Maatschappij, Economie & Maatschappij, Natuur & Gezondheid en Natuur & Techniek. De feestelijke uitreiking vindt plaats op donderdag 25 juni in Amsterdam.
Eindhoven: AI trainen zonder AI te trainen
Ariv Kapoor begon zijn onderzoek vanuit een praktisch probleem dat hij tegenkwam tijdens het ontwikkelen van een tumordetectiemodel in de vijfde klas: het trainen van AI-modellen kost enorm veel tijd, geld en elektriciteit. Zijn oplossing was een zogenoemd performance prediction model, dat de prestaties van een AI-model voorspelt zonder het daadwerkelijk te hoeven trainen. Daarvoor analyseerde hij grote hoeveelheden open-source AI-rapportages met zelfgeschreven Python-scripts.
Het werkstuk is bewust in het Engels geschreven en alle code en modelafbeeldingen zijn gepubliceerd op een eigen website, zodat het onderzoek reproduceerbaar en toegankelijk is voor anderen. De jury beoordeelde het als een diepgravend en actueel wetenschappelijk werkstuk.
Geldrop: transistoren bouwen in het schoollab
Stefan Rubingh van het Strabrecht College in Geldrop pakte het anders aan: volledig analoog en fysiek. Al rond zijn veertiende raakte hij gefascineerd door halfgeleiders. Voor zijn profielwerkstuk slaagde hij erin om MOSFET-transistoren, de fundamentele bouwstenen van een computerprocessor, te fabriceren in het schoollaboratorium met beperkte middelen. Daarvoor ontwikkelde hij zelf de benodigde processen, machines en chemicaliën.
De elektrische eigenschappen zijn nog niet optimaal, erkent Stefan zelf in zijn conclusie, maar hij wist theoretische eigenschappen terug te zien in zijn praktijkmetingen. Dat hij überhaupt zo ver is gekomen met schoolmiddelen, maakte indruk op de jury.
Zeilen als derde Brainport-inzending
Ook Claire Mangnus en Imke Gram van Norbertus in Roosendaal wonnen in de categorie Natuur & Techniek, met een onderzoek naar zeilvrachtschepen als duurzaam alternatief voor conventioneel zeetransport. Roosendaal valt buiten de Brainportregio, maar het thema sluit aan bij de regionale focus op duurzame technologie en innovatie.
De Brainportregio scoort daarmee opvallend in de categorie waar wetenschap en techniek samenkomen. De uitreiking vindt plaats op 25 juni in Amsterdam, waar de winnende leerlingen hun beurs in ontvangst nemen.
