Meer dan 17.000 boeken, decennia aan verzamelwerk en een bijzondere geschiedenis die teruggaat tot de Russische avant-garde. Het Van Abbemuseum in Eindhoven opent op vrijdag 13 november het Lemmens & Stommels Studiecentrum, waar een omvangrijke collectie publicaties over Russische kunst en cultuur een vaste plek krijgt. De opening vindt plaats in aanwezigheid van kunstenaar Emilia Kabakov en gaat gepaard met een boekpresentatie en een tentoonstelling. Daarmee wordt een bijzondere verzameling toegankelijk voor onderzoekers, kunstenaars en andere geïnteresseerden.
Het nieuwe studiecentrum is ondergebracht in de bibliotheek van het Van Abbemuseum en vormt de afronding van een jarenlang traject om de zogenoemde LS Collectie te beschrijven en toegankelijk te maken. De verzameling werd bijeengebracht door Albert Lemmens (1948-2022) en Serge Stommels (1967), die zich sinds 1992 verdiepten in Russische boekkunst en publicaties van kunstenaars met een relatie tot het Russische taalgebied.
Hun verzameling groeide uit tot een omvangrijk archief van kunstboeken, historische publicaties en bijzondere uitgaven die inzicht geven in de ontwikkeling van de Russische en Sovjetkunst.
VAN RUSSISCHE AVANT-GARDE TOT KINDERBOEKEN
De LS Collectie bevat onder meer zeldzame publicaties uit de vroege Sovjet avant-garde en een grote verzameling Russische kinderliteratuur. Daaronder bevinden zich alle kinderboeken die kunstenaar Ilya Kabakov (1933-2023) illustreerde, voordat hij internationaal bekendheid verwierf met zijn beeldende kunst.
Voor het Van Abbemuseum vormt de schenking een belangrijke aanvulling op de bestaande collectie. Het museum heeft al lange tijd een bijzondere band met de Russische kunstgeschiedenis. In 1968 verwierf het een omvangrijke verzameling werken van El Lissitzky (1890-1941), een van de belangrijkste vertegenwoordigers van de Sovjet avant-garde.
Die collectie inspireerde Ilya en Emilia Kabakov in 2012 tot de tentoonstelling Utopie en Werkelijkheid, waarin hun eigen werk werd samengebracht met dat van Lissitzky. Met het nieuwe studiecentrum wordt deze kunsthistorische verbinding verder verdiept.
KUNSTGESCHIEDENIS IN EEN VERANDERENDE WERELD
De collectie biedt niet alleen inzicht in artistieke ontwikkelingen binnen Rusland en de voormalige Sovjet-Unie, maar belicht ook het werk van kunstenaars die het land verlieten of zich juist kritisch verhielden tot de politieke en maatschappelijke omstandigheden.
Door de oorlog in Oekraïne en de veranderde verhouding tussen Rusland en Europa heeft de verzameling volgens het museum een nieuwe betekenis gekregen. Juist in deze tijd vindt het Van Abbemuseum het belangrijk om de geschiedenis van Russische kunst en cultuur toegankelijk te houden en ruimte te bieden aan uiteenlopende artistieke perspectieven.
FEESTELIJKE OPENING EN BOEKPRESENTATIE
Tijdens de opening op vrijdag 13 november wordt ook het boek The LS Collection: Books by and About Artists Touched by a Life In, Out Of, and Through Russia gepresenteerd. De publicatie belicht de verzameling en de verhalen achter de boeken.
Na een welkomstwoord van Defne Ayas en Steven ten Thije gaan de auteurs Ellen Rutten, Anna Tchitcherine, Katerina Sidorova en Robbie Schweiger met elkaar in gesprek over hun onderzoek. Vervolgens vindt een gesprek plaats met Serge Stommels en Emilia Kabakov.
Ook staat de bibliotheektentoonstelling Constellaties van collectiviteit centraal, waarin werken uit de LS Collectie worden getoond. De tentoonstelling laat zien hoe kunstenaars via publicaties, beeld en tekst met elkaar verbonden zijn.
De opening volgt een dag na de onthulling van The Acrobat (De acrobaat), een kunstwerk van Ilya en Emilia Kabakov in de museumtuinen. Beide gebeurtenissen onderstrepen de langdurige verbondenheid van het Eindhovense museum met hun werk en dat van El Lissitzky.
Met het Lemmens & Stommels Studiecentrum krijgt een verzameling die gedurende tientallen jaren met zorg werd opgebouwd een blijvende bestemming. De duizenden boeken vertellen niet alleen de geschiedenis van kunstenaars en kunststromingen, maar bieden ook nieuwe generaties de mogelijkheid om die geschiedenis vanuit verschillende perspectieven te onderzoeken.
De opening van het Lemmens & Stommels Studiecentrum vindt plaats op vrijdag 13 november 2026, van 13.30 tot 18.00 uur, in de bibliotheek van het Van Abbemuseum in Eindhoven.
